एम. एस. स्वामीनाथन "हरित क्रांतीचे जनक" म्हणून प्रसिद्ध असलेले मनकोम्बू सांबशिवन स्वामीनाथन आहेत त्यांचे चेन्नई येथे २८ सप्टेंबर २०२३ रोजी निधन झाले. त्यांच्या उच्च उत्पन्न देणार्या विविध प्रकारच्या उत्पादन प्रगतीच्या भूमिकेमुळे तांदूळ आणि गहू उत्पादनात वाढ झाली.
७ ऑगस्ट १९२५ रोजी तामिळनाडूतील तंजावर जिल्ह्यात त्यांचा जन्म झाला, प्राणीशास्त्रात पदवी घेतल्यानंतर त्यांनी मद्रास कृषी महाविद्यालयात प्रवेश घेतला आणि बी.एस्सी. कृषी विज्ञान मध्ये देखील पदवी प्राप्त केली. १९४३ मधील बंगालच्या दुष्काळाचा स्वामीनाथन ह्यांवर खूप परिणाम झाला ज्यामध्ये अन्नाच्या कमतरतेमुळे बरेच मृत्यू झाले व त्यामुळे त्यांच्या कारकीर्द च्या वाटेने नवीन वळण घेतले व यामुळे गरीब शेतकऱ्यांना त्यांचे अन्न उत्पादन वाढवण्यास मदत करण्यास प्रवृत्त ते झाले.
स्वामिनाथन हे त्यांच्या विविध कार्यालयांच्या कालावधीत भारत सरकारच्या अंतर्गत भारतीय कृषी संशोधन परिषदेचे महासंचालक आणि भारताच्या नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष होते. २००४ मध्ये, स्वामिनाथन यांना शेतकरी विषयक राष्ट्रीय आयोगाचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते, ज्याची स्थापना शेतकर्यांच्या समस्या, विशेषत: शेतकर्यांमधील वाढत्या आत्महत्येची समस्या सोडवण्यासाठी करण्यात आली होती.
आंतरराष्ट्रीय कार्यात त्यांनी जागतिक पर्यावरण आणि कृषी समस्यांमध्ये मोठे योगदान दिले होते. १९९९ मध्ये, ते महात्मा गांधी आणि रवींद्रनाथ टागोर यांच्यासमवेत टाइम्स मॅगझिनवर "२० व्या शतकातील २० सर्वात प्रभावशाली आशियाई लोक" म्हणून तीन भारतीयांपैकी एक होते.
डॉ. स्वामीनाथन यांना कृषी विज्ञान क्षेत्रातील योगदानाबद्दल अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत, त्यांना १९७१ मध्ये कम्युनिटी लीडरशिपसाठी प्रतिष्ठित रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार, १९८६ मध्ये अल्बर्ट आइनस्टाईन जागतिक विज्ञान पुरस्कार, २००० मध्ये युनेस्को महात्मा गांधी पुरस्कार आणि २००७ मध्ये लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे.
१९६७ मध्ये पद्मश्री, १९७२ मध्ये पद्मभूषण आणि १९८९ मध्ये पद्मविभूषण यासारख्या राष्ट्रीय पुरस्कारांनी त्यांना सन्मानित केले आहे शिवाय, त्यांना जगभरातील विद्यापीठांमधून ७० हून अधिक मानद पीएचडी पदव्या मिळाल्या आहेत. युनायटेड नेशन एन्व्हायर्नमेंट प्रोग्रामने त्यांना ‘आर्थिक पर्यावरणशास्त्राचे जनक’ म्हणून संबोधले आहे.
त्यांच्या निधनाने कृषी आणि पर्यावरण विकास क्षेत्रातील नाविन्यपूर्ण युगाचा अंत झाला आहे.
स्वामीनाथन ह्यांना तीन मुली आहेत - सौम्या स्वामीनाथन, मधुरा स्वामीनाथन आणि नित्या स्वामीनाथन.